«Η Γένοβα αποτέλεσε την τρίτη μεγάλη φάση του μεγαλύτερου ίσως γνωστού κινήματος στην Ιστορία. Παρά την άγρια καταστολή, αποδείξαμε ότι η ενότητα στη δράση μπορεί να κινητοποιήσει μεγάλες μάζες για την αλλαγή της κοινωνίας. Στο Κοινωνικό Φόρουμ μάς ήταν ξεκάθαρο ότι ο καθένας μας, εάν δεν συμμαχούσε με τους υπόλοιπους, θα έχανε και ότι υπήρχε ένας κοινός εχθρός. Πρέπει να ανοικοδομήσουμε ένα κίνημα που να μπορεί να ενώσει όλα τα επιμέρους κινήματα, τις διάφορες διεκδικήσεις, για να σταματήσουμε πρώτα από όλα τους πολέμους του καταστροφικού νεοφιλελευθερισμού», τόνισε στην «Εποχή» ο Βιτόριο Ανιολέτο, ο εκπρόσωπος του Κοινωνικού Φόρουμ της Γένοβας το 2001 και μέλος του Διεθνούς Συμβουλίου του Παγκόσμιου Κοινωνικού Φόρουμ, που έζησε από κοντά την καταστολή. Στις αρχές του μήνα κυκλοφόρησε το τελευταίο βιβλίο του Β. Ανιολέτο με τίτλο «Γένοβα G8 – Χθες, σήμερα, αύριο» (Vittorio Agnoletto, «Il G8 di Genova – Ieri, oggi, domani»), που περιγράφει την ιστορία και τις διαχρονικές προκλήσεις του Φόρουμ της Γένοβας.
– Τι ακριβώς ήταν το Φόρουμ της Γένοβας το 2001;
To Φόρουμ της Γένοβας δεν ξεπήδησε σαν μανιτάρι από το πουθενά, αλλά αποτέλεσε μια από τις πιο σημαντικές στιγμές του δια-παγκομιοποιητικού κινήματος που εκδηλώθηκε διεθνώς. Ας μην ξεχνάμε ότι όλα ξεκίνησαν στο Σιάτλ τον Νοέμβριο του 1999, όταν οι εργάτες των μεγάλων αμερικανικών εταιρειών μπλόκαραν τη σύνοδο του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου (ΠΟΕ). Μετά είχαμε το Πόρτο Αλέγκρε τον Ιανουάριο του 2001, που αποτέλεσε ένα μεγάλο ανοιχτό πανεπιστήμιο όπου ο κάθε τομέας της κοινωνίας σχεδίαζε μια αλλαγή με μεγάλη μεθοδικότητα και επεξεργασία των θέσεών του. Η Γένοβα αποτέλεσε την τρίτη μεγάλη φάση του μεγαλύτερου ίσως γνωστού κινήματος στην Ιστορία. Τα Κοινωνικά Φόρουμ εκδηλώθηκαν σε όλο τον κόσμο, από το Μπανγκλαντές και την Αυστραλία, από το Ναϊρόμπι και τη Νότια Αμερική έως την Ευρώπη.
Η Γένοβα αποτέλεσε μια σημαντική τομή, γιατί κατάφερε να ξεπεράσει όλα τα εμπόδια. Το πρώτο κάλεσμα για το Πόρτο Αλέγκρε το υπέγραψαν έξι οργανώσεις, μεταξύ των οποίων το μεγαλύτερο συνδικάτο της Βραζιλίας CUT, η καθολική Ποιμαντική της Εργασίας, η Sim Terra, το Κέντρο Παγκόσμιας Δικαιοσύνης και η οργάνωση καθολικών επιχειρηματιών Cives, ξεπερνώντας τις οποιεσδήποτε διαφορές με βάση μια συμφωνία στα προγράμματα και τις προτάσεις που θα υλοποιηθούν.
Αυτή η ενότητα στη δράση προκάλεσε φόβο και άρχισε η σκληρή καταστολή τόσο στους δρόμους και τις πλατείες όσο και από τα μέσα μαζικής επικοινωνίας, σε μια προσπάθεια να καταστραφεί η εικόνα του κινήματος.
– Ως εκπρόσωπος του Φόρουμ της Γένοβας έζησες από κοντά την καταστολή, τη δολοφονία του Κάρλο Τζουλιάνι, τα βασανιστήρια στο στρατόπεδο του Μπολτζανέτο, την εισβολή στο σχολείο Ντίας, τις δίκες που ακολούθησαν…
Ειλικρινά δεν θα μπορούσαμε ποτέ να φανταστούμε το μέγεθος αυτής της άγριας και βίαιης καταστολής, τη μέθοδο και τη δύναμη που την επέβαλαν. Ανέστειλαν ντε φάκτο το ιταλικό Σύνταγμα και τις δημοκρατικές εγγυήσεις του. Είχαμε πραγματικά χιλιάδες άτομα που τραυματίστηκαν και μάλιστα άσχημα. Κυνήγησαν τους ανθρώπους μέσα στα νοσοκομεία όπου δέχθηκαν περίθαλψη για να τους σύρουν με κάθε τρόπο στο στρατόπεδο του Μπολτζανέτο και να τους βασανίσουν. Αυτό δεν το λέει ο Ανιολέτο, αλλά το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο. Στην Ιταλία δεν υπήρχε καν ένας νόμος εναντίον των βασανιστηρίων. Όλα αυτά συνέβησαν σε ένα πλαίσιο πλήρους ατιμωρησίας. Η καταστολή οργανώθηκε από την ηγεσία των υπηρεσιών ασφαλείας. Δεν υπήρξε κανένας σάπιος πυρήνας τους. Οι ελάχιστοι αξιωματικοί και αστυνομικοί που αντέδρασαν και δεν συνεργάστηκαν έχασαν τη δουλειά τους, πήραν δυσμενείς μεταθέσεις ή περιθωριοποιήθηκαν. Όσοι έδειραν, βασάνισαν, πυροβόλησαν έκαναν καριέρα.
Φαίνεται ότι υπήρχε μια διεθνής θέληση καταστολής ενός κινήματος που αναπτυσσόταν δυναμικά και η δεξιά κυβέρνηση Μπερλουσκόνι της Ιταλίας αποτέλεσε αμέσως το εργαλείο της βάρβαρης καταστολής.
– Αισθάνεσαι ότι το κίνημα δικαιώθηκε;
Δυστυχώς όλα αυτά που λέγαμε πραγματοποιήθηκαν με δραματικό τρόπο. Λέγαμε ότι, εάν δεν αλλάξει από το μοντέλο ανάπτυξης και κυριαρχήσει ο χρηματοοικονομικός τομέας, θα αντιμετωπίσουμε τεράστιες οικονομικές και κοινωνικές κρίσεις. Εάν συνεχιστεί αυτό το μοντέλο ανάπτυξης και η κλιματική αλλαγή που προκαλεί την απώλεια μεγάλων εκτάσεων, θα έχουμε καταστροφές με εκατομμύρια θύματα, πρόσφυγες και μετανάστες. Αυτά ήδη έγιναν.
Τότε λέγαμε ότι δεν είναι δυνατόν το 20% του παγκόσμιου πληθυσμού να ελέγχει το 80% των παγκόσμιων πόρων, ενώ 25 χρόνια μετά λέμε ότι το 80% του παγκόσμιου πληθυσμού δεν ελέγχει ούτε το 3% του παγκόσμιου πλούτου.
Τότε είχαμε προσδιορίσει ότι οι βασικοί εχθροί μας είναι η Παγκόσμια Τράπεζα, το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ), ο ΠΟΕ, οι κυρίαρχοι θεσμοί του νεοφιλελευθερισμού, και ότι το G8 αποτελούσε τον σκηνοθέτη τους.
Σήμερα η εξουσία μεταφέρθηκε στα μεγάλα επενδυτικά κεφάλαια (funds), τις μεγάλες χρηματοοικονομικές πλατφόρμες, με την πολιτική να μετατρέπεται σε ένα απλό παιχνίδι εκπροσώπησης. Οι χρηματοοικονομικές εξουσίες επιλέγουν τις μαριονέτες της δυτικής πολιτικής. Όσοι κυβερνούν στις δυτικές χώρες σήμερα έχουν ελάχιστη αυτονομία απέναντι στα επενδυτικά κεφάλαια.
Όταν το ΔΝΤ πρότεινε διορθωτικές πολιτικές στην Αφρική, με καταστροφικές συνέπειες για τις κοινωνίες της, δεν μπορούσαμε να φανταστούμε ότι λίγα χρόνια αργότερα θα επέλεγε την Ελλάδα ως πειραματόζωο για να τις επιβάλει στην Ευρώπη.
– Γιατί δεν δημιουργήθηκε ένα νέο κίνημα εναντίον αυτών των καταστροφικών πολιτικών;
Τότε λέγαμε «Ένας άλλο κόσμος είναι εφικτός». Μετά λέγαμε «Ένας άλλος κόσμος είναι αναγκαίος». Σήμερα λέμε «Επείγει ένας άλλος κόσμος». Δεν έχουμε πια άλλο χρόνο. Χρειαζόμαστε επειγόντως μια εναλλακτική λύση.
Τότε κατάφεραν να σταματήσουν το κίνημα στην Ευρώπη. Στη Λατινική Αμερική και σε άλλα μέρη όμως για μια περίπου δεκαετία είχαμε καταπληκτικά αποτελέσματα. Μαζί με τις δυνάμεις της Αριστεράς όλες μαζί οι προοδευτικές δυνάμεις έκαναν εξαιρετικά πράγματα.
Στην Ευρώπη δεχθήκαμε ένα μεγάλο πλήγμα που μας σταμάτησε. Οι ιδέες μας όμως συνέχισαν την πορεία τους. Δέκα χρόνια μετά, το 2011, οι δυνάμεις των Φόρουμ κέρδισαν στην Ιταλία το δημοψήφισμα για το νερό – δημόσιο αγαθό, με την επιτροπή διοργάνωσής του να αποτελείται από τις ίδιες οργανώσεις που φτιάξαμε το Κοινωνικό Φόρουμ της Γένοβας. Είδαμε την ανάπτυξη του κινήματος των Αγανακτισμένων το 2011, τα Fridays for Future το 2018, τα κινήματα εναντίον της Wall Street, τα αντιρατσιστικά κινήματα. Υπάρχει μια κόκκινη γραμμή που τα συνδέει όλα αυτά και που δεν χάθηκε ποτέ.
Το θέμα είναι ότι είχαμε πολλά επιμέρους κινήματα και εκστρατείες, αλλά ποτέ ένα ενωτικό και ενοποιημένο κίνημα, όπως τότε. Αυτό είναι το βασικό πρόβλημά μας. Πρέπει να ανοικοδομήσουμε ένα κίνημα που να μπορεί να ενώσει όλα τα επιμέρους κινήματα, τις διάφορες διεκδικήσεις.
Όταν οικοδομήσαμε το Κοινωνικό Φόρουμ, σε όλους μας ήταν ξεκάθαρο ότι ο καθένας μας, εάν δεν συμμαχούσε με τους υπόλοιπους, θα έχανε και δεν θα πετύχαινε τους στόχους του και ότι υπήρχε ένας κοινός εχθρός.
Προσωπικά ως γιατρός αγωνιζόμουν τότε εναντίον των αδειών παρασκευής φαρμάκων, για να φτάνουν τα φάρμακα με φτηνές τιμές σε όλους τους ασθενείς. Αγωνιζόμουν εναντίον του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου που την ίδια στιγμή κατέστρεφε τη γεωργία με τις αγρο-μπίζνες, προτείνοντας συμφωνίες ελεύθερου εμπορίου στα αγροτικά προϊόντα. Αναγνωρίζοντας ότι είχαμε έναν κοινό αντίπαλο, βοήθησε να ενώσουμε τις δυνάμεις μας. Το σύνθημά μας σήμερα πρέπει να είναι να οικοδομήσουμε παντού γέφυρες μεταξύ όλων των διαφορετικών εκφράσεων, να οικοδομήσουμε έναν κοινό ορίζοντα, ένα κοινό πρόγραμμα.
– Η ειρήνη θα μπορούσε να αποτελέσει τον συνδετικό ιστό όλων αυτών των κινημάτων;
Ο κοινός παρονομαστής μας πρέπει να είναι ο αγώνας μας εναντίον όλων των πολέμων, να διεκδικήσουμε την ειρήνη. Πρέπει να ξεκαθαρίσουμε ότι όλοι οι σημερινοί πόλεμοι δεν αποτελούν καμία εξαίρεση, αλλά το φυσικό προϊόν και επακόλουθο αυτού του νεοφιλελευθερισμού. Όταν το κεφάλαιο αντιμετωπίζει μια κρίση, γίνεται ακόμα πιο επιθετικό και προσπαθεί να συγκεντρώσει ακόμα περισσότερο τον πλούτο στα χέρια όλο και πιο λίγων. Για να το κάνει αυτό, έχει μεγαλύτερη ανάγκη συγκεντρωτισμού των πρώτων υλών, των δικτύων μεταφοράς κ.λπ. Για να το κάνει αυτό, πυροδοτεί τους πολέμους.
Σήμερα το κεφάλαιο, και κυρίως το χρηματοοικονομικό, για να σταθεί στα πόδια του δεν μπορεί να μείνει ακίνητο. Με τον πόλεμο έχει μεγάλες ευκαιρίες ανάπτυξης, γιατί πρώτα κερδίζει με τους εξοπλισμούς και τις πωλήσεις όπλων και μετά κερδοσκοπώντας με την ανοικοδόμηση αυτών που κατέστρεψε. Ένα από τα βασικά στοιχεία για να δημιουργήσουμε ένα παγκόσμιο κίνημα είναι να αγωνιστούμε για την ειρήνη εναντίον του πολέμου.
– Πώς οικοδομείται ένα ενωτικό και πλατύ κίνημα ειρήνης, όταν ακόμα και τμήματα της Αριστεράς είναι υπέρ των πολέμων, των εξοπλισμών, του ΝΑΤΟ;
Είναι ξεκάθαρο σήμερα ότι ένα κίνημα εναντίον του πολέμου πρέπει να στρέφεται εναντίον του νεοφιλελευθερισμού. Ο πόλεμος είναι προϊόν του νεοφιλελευθερισμού. Ένα κίνημα εναντίον του πολέμου δεν μπορεί να μην είναι ένα κίνημα εναντίον του ΝΑΤΟ. Δεν μπορούμε να κερδίσουμε τον αγώνα μας κατά του πολέμου αγοράζοντας όπλα. Αυτή είναι η λογική της μπίζνας και της οικονομίας του πολέμου.
Πρέπει να καταφέρουμε ό,τι δεν καταφέραμε μετά το 2003, όταν στις 15 Φεβρουαρίου κατέβηκαν στους δρόμους της ειρήνης για να διαδηλώσουν περισσότερα από 100 εκατομμύρια άνθρωποι σε όλο τον κόσμο.
Σήμερα ο αγώνας μας είναι πρωτίστως πολιτιστικός. Εμείς τότε είχαμε δίκιο. Σήμερα στην Ιταλία και όχι μόνο έχουν πειστεί ότι ο εχθρός τους είναι οι μετανάστες. Η εξουσία κατάφερε να πυροδοτήσει έναν πόλεμο ανάμεσα στους τελευταίους και τους προτελευταίους.
Εάν το θέσουμε με τη λογική και τα διδάγματα του Γκράμσι, εμείς δεν καταφέραμε να αποτελέσουμε μια ηγετική ομάδα που να είναι ικανή να κινητοποιήσει μεγάλες μάζες. Μια ηγετική ομάδα στο πολιτιστικό επίπεδο. Είναι πολύ σημαντικό με την έννοια της ηγεμονίας.
Δεν καταλάβαμε ότι η μετεγκατάσταση των εργοστασίων από τη μια πλευρά στην άλλη του πλανήτη οδηγούσε στην πτώση των πραγματικών μισθών σε εμάς και ένταση της εκμετάλλευσης στις άλλες πλευρές του κόσμου και μεταναστευτικές ροές. Δεν καταλάβαμε ότι για τους εργαζόμενους και τους μικροεπιχειρηματίες ο μετανάστης μετατράπηκε σε εχθρό του. Εκεί χάσαμε. Πρέπει να ξεκινήσουμε μια νέα πολιτιστική μάχη.
Σήμερα η εξουσία βρίσκεται στα χέρια του χρηματοοικονομικού τομέα και στις χρηματοοικονομικές πλατφόρμες. Αυτές, για να αναπτυχθούν, παράγουν τον πόλεμο. Την ίδια στιγμή έχουμε σήμερα μια τεράστια ανάπτυξη της τεχνολογίας. Οι νέες αυτοκρατορίες δεν προσπαθούν να κατακτήσουν καινούργια εδάφη, γιατί τις ενδιαφέρει περισσότερο να κατακτήσουν τα δίκτυα μεταφοράς, δεν έχουν ανάγκη το εργατικό δυναμικό για να λειτουργήσουν οι μηχανισμοί συσσώρευσης του κεφαλαίου, όπως έκαναν στο παρελθόν οι παλιές αυτοκρατορίες. Δεν έχουν ανάγκη από σκλάβους. Έχουν ανάγκη έναν πολύ περιορισμένο αριθμό τους. Γι’ αυτό η σημερινή χρηματοοικονομική εξουσία θεωρεί πλεονασματικό μεγάλο τμήμα του παγκόσμιου πληθυσμού. Θεωρούν ότι σε πολλά μέρη περισσεύουν άνθρωποι που θα πρέπει να εξαφανιστούν από προσώπου Γης.
Όταν ο Τραμπ λέει ότι θα μετατρέψει τη Γάζα σε Ριβιέρα των πλουσίων στη Μεσόγειο, δεν έχει ανάγκη να εργαστούν οι κάτοικοι της Γάζας για τους πλούσιους της Ριβιέρας του. Οι κάτοικοι θα εξαφανιστούν. Μετά θα φέρει άλλους από τις αφρικανικές ή ασιατικές χώρες για να δουλέψουν για τον μηχανισμό του.
Η εξουσία θεωρεί ότι ένα τμήμα του πληθυσμού περισσεύει και δεν έχει κανέναν πολιτιστικό ή ηθικό φραγμό για να καταστρέψει αυτόν τον πληθυσμό. Πίσω από το γενοκτονία στη Γάζα βρίσκεται και αυτή η αντίληψη.
Υπάρχει μια άλλη μεγάλη διαφορά ανάμεσα στη Γένοβα του 2001 και το 2026. Η εξουσία αναζητούσε πάντα μια δικαιολογία, ένα κίνητρο, για αυτό που έκανε. Είχαμε τις ανοησίες «εξαγωγής της δημοκρατίας». Σήμερα η εξουσία δεν νιώθει την ανάγκη να δικαιολογήσει τους πολέμους της, γιατί ισχύει ο κανόνας του ισχυρότερου, του πιο δυνατού. Τα τελευταία χρόνια ακυρώθηκαν όλες οι δομές που είχαν οικοδομηθεί μεταπολεμικά, όπως ο ρόλος του ΟΗΕ, ο Χάρτης Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, οι διεθνείς Συμβάσεις κ.λπ. Δεν μετράνε καθόλου. Μετρά μόνο η εξουσία της δύναμης.
– Μια επιστροφή στον Μεσαίωνα και την απολυταρχία;
Επιστρέφουμε στον κόσμο που υπήρχε πριν από τη Γαλλική Επανάσταση και τον διαχωρισμό των εξουσιών σε εκτελεστική, νομοθετική, δικαστική και μέσων ενημέρωσης. Το αστικό κράτος οικοδομήθηκε εναντίον της απολυταρχίας υποστηρίζοντας τον διαχωρισμό των εξουσιών.
Σήμερα σε όλη τη Δύση, τις ΗΠΑ, την Ιταλία, συμπεριλαμβανομένης και της Ελλάδας, η εκτελεστική εξουσία υπερκέρασε τη νομοθετική και προσπαθεί να ελέγξει ή ελέγχει ήδη τη δικαστική, ελέγχοντας στην ουσία τα μέσα ενημέρωσης.
– Οι BRICS, παρ’ όλες τις αντιφάσεις τους, μπορούν να αντισταθμίσουν κατά κάποιο τρόπο τη νέα απολυταρχία που εξαπλώνεται στη Δύση;
Ο ρόλος των BRICS είναι εξαιρετικά σημαντικός, γιατί διευκολύνει τη δημιουργία ενός πολυπολικού κόσμου. Ένας πολυπολικός κόσμος προσφέρει σε εμάς περισσότερες και μεγαλύτερες δυνατότητες για να αγωνιστούμε για έναν κοινωνικά πιο δίκαιο κόσμο. Οι BRICS όμως δεν μπορούν να αποτελέσουν για εμάς ένα πολιτιστικό και οργανωτικό παράδειγμα. Από γεωπολιτική άποψη μας διευκολύνει πολύ να αντιπαρατεθούμε με τον νεοφιλελευθερισμό σε έναν πολυπολικό κόσμο.
Ποιος είναι ο Βιτόριο Ανιολέτο
Ο 68χρονος Μιλανέζος Β. Ανιολέτο είναι ένας από τους πιο γνωστούς κινηματικούς γιατρούς της Ιταλίας που υπερασπίζονται το δημόσιο σύστημα Υγείας, καθηγητής της Ιατρικής της Εργασίας, ηγετικό στέλεχος του συλλόγου Δημοκρατική Ιατρική (MD) και από τους πρωτοπόρους γιατρούς-ακτιβιστές για την πρόληψη του AIDS, της υγείας των μεταναστών και των ασθενειών της φτώχειας, ενώ την περίοδο της πανδημίας παρουσίαζε την καθημερινή εκπομπή «Παρατηρητήριο για τον κορονοϊό» στο γνωστό κινηματικό «Λαϊκό Ραδιόφωνο» του Μιλάνου «Radio Popolare».
Είχε εκλεγεί ως ανεξάρτητος ευρωβουλευτής με την Κομμουνιστική Επανίδρυση, συμμετείχε στο Κόμμα Προλεταριακής Ενότητας για τον Κομμουνισμό (PdUP) και αργότερα αναδείχθηκε σε ηγετικό στέλεχος της Προλεταριακής Δημοκρατίας (DP).
Credits φωτογραφιών : Mondi Infiniti
