Χούλιο Κορτάσαρ «Οκτάεδρο», μετάφραση: Αχιλλέας Κυριακίδης, εκδόσεις: Opera, 2025
Οκτώ διηγήματα περιέχει το Οκτάεδρο, οκτώ ιστορίες αρκετά διαφορετικές μεταξύ τους, οκτώ ψηφίδες ενός παράξενου κόσμου που με διάφορους τρόπους διαπραγματεύεται διαρκώς τα όρια του πραγματικού: είναι ο γνώριμος μισοφωτισμένος κόσμος του Χούλιο Κορτάσαρ.
Στο διήγημα «Η Λιλιάνα κλαίγοντας», για παράδειγμα, παρακολουθούμε τις τελευταίες σκέψεις και την αγωνία του πρωταγωνιστή καθ’ οδόν προς το αναπότρεπτο τέλος. Τι θα συμβεί «μετά απ’ αυτόν» στους ανθρώπους του; Τι θα κάνουν «μετά απ’ αυτόν» οι άνθρωποί του; Στο «Καλοκαίρι», μια γαλήνια βραδιά αναστατώνεται από τη φασματική εμφάνιση ενός αλόγου, ενός αλόγου που μετατρέπεται σε εφιάλτη στα σύνορα ονείρου και πραγματικότητας. Στα «Βήματα πάνω στις πατημασιές», ένας συγγραφέας γράφει ένα βιβλίο για έναν ξεχασμένο ποιητή. Ενώ το βιβλίο γίνεται τεράστια επιτυχία και ο ίδιος πρόσωπο περιζήτητο, συνειδητοποιεί ότι όλα όσα έγραψε βασίζονται σε ψέματα και σε επιλεκτική χρήση των πηγών του. Το χειρότερο, όμως, είναι ότι αντιλαμβάνεται πως όλο αυτό κατά βάθος το γνώριζε και στην ουσία το έκρυψε από τον ίδιο του τον εαυτό, πως ήξερε πάντα ότι έλεγε ψέματα. Αποφασίζει λοιπόν να μιλήσει δημόσια και να ανατρέψει τον μύθο που ο ίδιος έχει δημιουργήσει, γνωρίζοντας εκ των προτέρων τις συνέπειες που θα υποστεί: «δεν θα μου συγχωρήσουν ποτέ που τους έβαλα ένα είδωλο στα χέρια, και μετά το τίναξα στον αέρα». Το διήγημα «Οι φάσεις του Σεβέρο» περιγράφει τις παραληρηματικές φάσεις ενός ανθρώπου που «προλέγει τη σειρά με την οποία θα πεθάνουν οι παρόντες». Στον «Λαιμό μαύρης γατούλας», τα χέρια των πρωταγωνιστών αυτονομούνται από αυτούς στους οποίους ανήκουν, με αποτελέσματα που δεν είναι προβλέψιμα, προφανώς ούτε και ανώδυνα. Σε παρόμοιο κλίμα κινούνται και τα υπόλοιπα διηγήματα της συλλογής, το «Εκεί αλλά πού, πώς», το «Χειρόγραφο που βρέθηκε σε μια τσέπη» και το «Ένα μέρος που το λένε Κίντμπεργκ».
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχουν τα σχόλια του Κορτάσαρ για κάποια από τα διηγήματα της συλλογής, που περιλαμβάνονται στο επίμετρο του βιβλίου. Ο συγγραφέας αποκρυπτογραφεί κάποιες πλευρές αυτών των ιστοριών, ενίοτε όμως δημιουργώντας καινούργια ερωτηματικά και αφήνοντάς τα να αιωρούνται στο μυαλό μας. Ποια είναι η μοίρα, π.χ. του πρωταγωνιστή στο «Χειρόγραφο που βρέθηκε σε μια τσέπη»; Ο Κορτάσαρ δεν μας την ανακοινώνει με την αυθεντία του συγγραφέα: «το πιο πιθανό είναι ότι ο ήρωας…». Για το «Ένα μέρος που το λένε Κίντμπεργκ», π.χ., ο Κορτάσαρ λέει πως «είναι το διήγημα που οφείλει να γράψει κάθε έντιμος άνθρωπος που νιώθει να γερνάει», προτού σκιαγραφήσει κάποιες σκέψεις του για το τι είναι ρεαλιστική λογοτεχνία.
Το Οκτάεδρο εκδόθηκε για πρώτη φορά το 1974.
Γκιγιέρμο Αριάγα «Να σώσουμε τη φωτιά», μετάφραση: Νάννα Παπανικολάου, εκδόσεις: Ίκαρος, 2026
«Τούτη η χώρα χωρίζεται στα δύο: στους φοβισμένους και στους οργισμένους. Οι φοβισμένοι είστε εσείς, αστοί. Απ’ το φόβο σας, ζείτε φυλακισμένοι». Έτσι αρχίζει το μυθιστόρημα του Γκιγιέρμο Αριάγα, του μεξικανού συγγραφέα που είναι γνωστός για τα σενάριά του στις ταινίες Amores perros, 21 γραμμάρια και Βαβέλ, του Αλεχάνδρο Γκονσάλες Ινιάριτου, αλλά και από τις Τρεις ταφές του Μελκιάδες Εστράδα, που σκηνοθέτησε ο Τόμι Λι Τζόουνς.
Ο Αριάγα στήνει το μυθιστόρημά του γύρω από διαφορετικούς αφηγηματικούς άξονες. Ένα από τα κεντρικά πρόσωπα είναι η Μαρίνα, χορεύτρια και ιδιοκτήτρια σχολής χορού, παντρεμένη με τον Κλάουδιο, μητέρα, με μια εύπορη και ευτυχισμένη οικογένεια, αλλά και με «ευαισθησίες» που την οδηγούν να βοηθήσει σε ένα πρόγραμμα δημιουργικής γραφής που οργανώνουν κάποιοι φίλοι της σε μια φυλακή του Μεξικού. Εκεί θα γνωρίσει τον Χοσέ Κουαουτέμοκ Ουίστλικ, έναν κρατούμενο που συμμετέχει στο πρόγραμμα και εκτίει ποινή πενήντα χρόνων για πολλαπλές δολοφονίες αλλά και επειδή σκότωσε τον πατέρα του. Σε αυτόν ανήκουν και τα λόγια με τα οποία αρχίζει το βιβλίο. Η έλξη ανάμεσά τους είναι ακαριαία, και ξεκινάει μια (ανέφικτη;) σχέση, εξίσου σαρωτική όσο και επικίνδυνη, ένας παθιασμένος έρωτας που δεν θα αφήσει τίποτα όρθιο στη ζωή των πρωταγωνιστών.
Παράλληλα με την πρωτοπρόσωπη αφήγηση της Μαρίνα, διαβάζουμε μια γεμάτη οργή επιστολή του αδελφού του Χοσέ Κουαουτέμοκ προς τον καθηλωμένο σε αναπηρική καρέκλα πατέρα τους: μια πολύ ιδιαίτερη μορφή, έναν άνδρα ιθαγενικής καταγωγής «σ’ έναν κόσμο λευκών», που είχε θέσει αποκλειστικό στόχο στη ζωή του να «ανακτήσουμε την ποδοπατημένη αξιοπρέπεια της φυλής μας», ενώ συνάμα ήταν ένας πατέρας κακοποιητικός και απαξιωτικός προς τα παιδιά του.
Όλες αυτές οι ιστορίες συμπληρώνονται από τη φωνή ενός αφηγητή που αποτυπώνει τον κύριο άξονα της ιστορίας, ενώ ανάμεσα σε αυτές τις αφηγήσεις διαβάζουμε κείμενα που έχουν γράψει οι φυλακισμένοι στο εργαστήριο δημιουργικής γραφής της φυλακής.
Ο Αριάγα στήνει ένα μυθιστόρημα που σκιαγραφεί ένα Μεξικό βυθισμένο στη βία και στην αγριότητα, μια χώρα που ζει ένα ατελείωτο μακελειό, πραγματικό και συμβολικό, μια κοινωνία φόβου και συμπυκνωμένου θυμού, σήψης και θεσμοποιημένης κατάχρησης εξουσίας: έτσι κι αλλιώς «στη ναρκοχώρα, τις κάμερες της αστυνομίας τις ελέγχουν οι κακοποιοί». Το Μεξικό του Αριάγα είναι ένας κόσμος γεμάτος από επαγγελματίες δολοφόνους, λαθρέμπορους ναρκωτικών, τρομοκρατημένους και εξαγορασμένους δικαστές, αστυνομικούς μαφιόζους («όλους τους βρομιάρηδες τους μπάτσους από δω τους έχουμε στη μισθοδοσία», αν και υπάρχουν κάποιοι αδιάφθοροι ομοσπονδιακοί, «πραγματικός κακός μπελάς», «η καταστροφή της χώρας»), αφεντικά των καρτέλ και μπράβους των συμμοριών, δημοσιογράφους επίσης υπαλλήλους των καρτέλ, διευθυντές φυλακών που αν διαφέρουν σε κάτι από τους κρατούμενούς τους είναι ότι συχνά είναι χειρότεροι. Και, παράλληλα με όλο αυτό το πανηγύρι της βίας, υπάρχει και ένας άλλος κόσμος που ζει κλεισμένος και ασφαλής, νομίζει, στη χρυσή φυλακή που φτιάχνουν τα χρήματά του και η υψηλή κοινωνική του θέση.
Σε αυτή την επισφαλή και υποκριτική ισορροπία έρχεται να πέσει σαν βόμβα αυτός ο απελπισμένος και «αταίριαστος» έρωτας ανάμεσα στη Μαρίνα και τον Χοσέ Κουαουτέμοκ. Το θέμα προφανώς εδώ δεν είναι η αληθοφάνεια ή όχι αυτού του πάθους, αλλά το πώς αυτό το ωστικό κύμα αλλάζει τα πάντα, γκρεμίζοντας πράγματα που δεν ήταν τόσο σταθερά όσο έδειχναν, και αφήνοντας πίσω του, εκτός από συντρίμμια, και μια χαραμάδα απ’ όπου ίσως μπει λίγο φως.
Το βιβλίο τιμήθηκε με το Βραβείο Alfaguara για το 2020.
Μάριο Μπεγιατίν «Σαλόνι ομορφιάς», μετάφραση: Άλκηστη Ευθυμίου, εκδόσεις: Πλήθος, 2026
Μια ξαφνική θανατηφόρα επιδημία που δεν έχει θεραπεία σαρώνει την ανώνυμη πόλη. Η ανησυχία μετατρέπεται σε φόβο και σε οδύνη, και ο πρωτοπρόσωπος αφηγητής του βιβλίου, ιδιοκτήτης ενός σαλονιού ομορφιάς, αποφασίζει να το μετατρέψει σε καταφύγιο για τους απόκληρους που δεν έχουν πού να χωθούν για να περάσουν με σχετική αξιοπρέπεια τις τελευταίες στιγμές της ζωής τους. Όμως, να είναι σαφές: «το σαλόνι ομορφιάς δεν είναι ούτε κλινική ούτε νοσοκομείο, αλλά απλώς ένας χώρος φροντισμένου θανάτου», ένας χώρος αφιερωμένος «αποκλειστικά στο να πεθαίνει κανείς με συντροφιά». Οι γείτονες διαμαρτύρονται, φοβούνται τη μόλυνση, προσπαθούν να εισβάλουν αγριεμένοι στο «Νεκροκομείο», αλλά το σαλόνι διασώζεται.
Στο μεταξύ, όλη αυτή η οδυνηρή διαδικασία αλλάζει και τον ίδιο τον ιδιοκτήτη/αφηγητή, που πλέον δεν είναι και τόσο νέος, και σύντομα θα νιώσει κι αυτός τα πρώτα συμπτώματα της αρρώστιας, ενώ αισθάνεται να βουλιάζει όλο και περισσότερο στη μοναξιά, «χωρίς κανέναν να κλαίει για μένα». Έτσι κι αλλιώς, σ’ αυτόν τον μονόδρομο, «το μόνο που μπορώ να ζητήσω είναι να σεβαστούν τη μοναξιά που πλησιάζει».
Ένα σύντομο μυθιστόρημα, με ύφος δωρικό, σχεδόν στεγνό, όπου η δύσβατη υπαρξιακή διαδρομή του αφηγητή μετατρέπεται σε μια αλληγορία για τη μοναξιά, για την απειλή και τον φόβο, για την κοινωνία στην οποία ζούμε.
Ο Μάριο Μπεγιατίν γεννήθηκε στο Μεξικό από περουβιανούς γονείς, που όμως επέστρεψαν στη Λίμα αμέσως μετά τη γέννησή του. Γύρισε στο Μεξικό το 1995, σε ηλικία 35 χρόνων.
Γουστάβο Ροδρίγκες «Και οι επτά ήταν υπέροχοι», μετάφραση: Αγγελική Βασιλάκου, εκδόσεις: Κλειδάριθμος, 2025
Στη Λίμα, η Εουφράσια ζει φροντίζοντας ηλικιωμένους, ανθρώπους που οδεύουν προς το τέλος, ο καθείς και η καθεμιά κουβαλώντας τις αναμνήσεις μιας ζωής και τις σκέψεις για το αναπόφευκτο τέλος («τι θα γινόταν η βιβλιοθήκη του σε λίγο; Πού θα κατέληγαν οι πρώτες εκδόσεις, οι σπάνιες πραγματείες αλχημείας που είχε ξεκοκαλίσει με αυταπάρνηση μοναχού;»). Η Εουφράσια προσφέρει τη φροντίδα της είτε κατ’ οίκον ή σε μια μονάδα φροντίδας ηλικιωμένων.
Ωστόσο, εκείνο που βασανίζει αυτούς τους ηλικιωμένους ανθρώπους είναι κάτι άλλο, κάτι που κάποια στιγμή αποφασίζουν να το εκφράσουν, να το διατυπώσουν και να το αντιμετωπίσουν: «πεθαίνω και θέλω να φύγω με αξιοπρέπεια», λέει ο ένας, «η ημερομηνία λήξης είναι άσχημη, δεν χρειάζεται να γίνει φρικτή», λέει η άλλη.
Και από τη στιγμή που το ερώτημα διατυπώνεται, όλοι και όλες, τόσο οι ηλικιωμένοι και οι ηλικιωμένες όσο και η Εουφράσια, θα βρεθούν μπροστά στις πιο κρίσιμες αποφάσεις.
Το ενδιαφέρον με το βιβλίο είναι ο τρόπος και το ύφος με το οποίο πραγματεύεται ένα τόσο δύσκολο θέμα, όπως είναι το θέμα της τελικής επιλογής και της ευθανασίας, χωρίς διδακτισμούς και βαρύγδουπες εκφράσεις, με χιούμορ κάποιες στιγμές, παρά το οδυνηρό τέλος του βιβλίου.
Το βιβλίο του περουβιανού συγγραφέα τιμήθηκε με το Βραβείο Alfaguara για το 2023.
Αδέλα Φερνάντες «Το κλουβί της θείας Ενεδίνα και άλλα διηγήματα», μετάφραση: Θανάσης Ράπτης, εκδόσεις: Oblik, 2026
Η Αδέλα Φερνάντες γεννήθηκε το 1942 στην Πόλη του Μεξικού, όπου και πέθανε το 2013. Έγραψε θεατρικά έργα, γύρισε δύο πειραματικές ταινίες μικρού μήκους, έγραψε βιβλία ποίησης και διηγήματα, κινήθηκε συχνά εκτός των εμπορικών χώρων. Όπως λέει στον πρόλογο του βιβλίου η Γιασμίν Γ. Τάπια Βάσκες, στα διηγήματά της «συνταίριαξε τις δύο μεγάλες της εμμονές. Από τη μια τη μαγική και υπερφυσική διάσταση της σκέψης των αυτόχθονων [και] από την άλλη την πειραματική φύση και τα ονειρικά σύμπαντα του σουρεαλισμού». Η Φερνάντες γράφει ιστορίες που συχνά κινούνται στην επικράτεια του φανταστικού, στα σύνορα που συναντιέται με τον κόσμο του πραγματικού και του ρεαλισμού. Στο σημείωμά του ο μεταφραστής τονίζει ακριβώς αυτό, πόσο τέλεια η Φερνάντες «μπλέκει το φανταστικό με τον ρεαλισμό».
Στον τόμο αυτό περιέχονται δύο συλλογές διηγημάτων της Αδέλα Φερνάντες: η συλλογή του 1986 με τίτλο Μεταξύ ύπνου και ξύπνιου και Η περιπλανώμενη ράχη της νύχτας, του 1996.
Στους σκοτεινούς (και συχνά βάναυσους) κόσμους της Φερνάντες συχνά υπάρχει μια αιφνίδια ή διάχυτη αίσθηση απειλής, ενώ κατοικούν χαρακτήρες που πολλές φορές κινούνται εκτός των κοινωνικών κανόνων. Είναι κόσμοι όπου πάντα μπορεί να συμβεί κάτι «τόσο ανθρώπινο όσο οι άκαρδες ή ανεύθυνες πράξεις», κόσμοι γεμάτοι φασματικές μορφές ή αντανακλάσεις που ζωντανεύουν και αναπαράγονται, ενώ «όλοι προσποιούνται ότι αγνοούν τα τρομερά γεγονότα», αλλά και κόσμοι γεμάτοι φτώχια και αδικία, γεμάτοι μοναξιά και απελπισία, καθώς στο φόντο υπάρχει ένα σκληρό Μεξικό αλλά και σημαντικά γεγονότα της πρόσφατης ιστορίας του, όπως η σφαγή των φοιτητών στο Τλατελόλκο από τον στρατό και την αστυνομία, τον Οκτώβριο του 1968. Οι ιστορίες της είναι γεμάτες από ανθρώπους πληγωμένους και ανθρώπους που πληγώνουν, αν και κάποιοι ξέρουν ότι τελικά «ο φόβος είναι θνητός».
«Υπάρχει μόνο ένα πράγμα πιο τρομερό απ’ τον θάνατο: η σπατάλη της ζωής», γράφει η Φερνάντες στις πρώτες γραμμές των ιστοριών της που ξεχωρίζουν για το ύφος, για τις απρόσμενες διατυπώσεις, για την ατμόσφαιρά τους.
Σαμάντα Σβέμπλιν «Το καλό μες στο κακό», μετάφραση: Έφη Γιαννοπούλου, εκδόσεις: Πατάκη, 2026
Έξι διηγήματα περιλαμβάνει το καινούργιο βιβλίο της Σαμάντα Σβέμπλιν που κυκλοφόρησε πρόσφατα και στα ελληνικά. Έξι ιστορίες που κινούνται σε έναν κόσμο θολό, ασταθή, αβέβαιο, σκοτεινό.
Το πρώτο (και πιο ξεχωριστό, κατά τη γνώμη μου) διήγημα της συλλογής είναι χαρακτηριστικό για το κλίμα στο οποίο κινείται το βιβλίο. Μια γυναίκα αποπειράται να αυτοκτονήσει. Βουτάει στο νερό με πέτρες δεμένες στη μέση της, αλλά τελικά δεν πνίγεται. «Τι πήγε στραβά; Προσπαθώ να καταλάβω». Βγαίνει έξω με μοναδική της έγνοια να εξαφανίσει τα ίχνη της αποτυχημένης απόπειράς της και να συνεχίσει τη ζωή της, να γυρίσει στον κόσμο της. Έναν κόσμο όμως που, όπως αρχίζει να ανακαλύπτει και η ίδια, δεν είναι ίδιος με πριν. Ή μήπως είναι; Τι έχει συμβεί, τι συμβαίνει; Πού βρίσκεται; Κι έτσι, σταδιακά, καταγράφοντας μικρά γεγονότα, η Σβέμπλιν δημιουργεί ένα υποβλητικό κλίμα φόβου που σιγά σιγά γίνεται ασφυκτικό.
Σε έναν τέτοιο κόσμο υπόγειας ανησυχίας και μιας σιωπηλής αίσθησης απειλής που κάποιες φορές, αιφνιδιαστικά, μπορεί να γίνει απτή και τραυματική, τρομακτική ακόμα, κινούνται και οι υπόλοιπες ιστορίες της Σβέμπλιν: έναν κόσμο γεμάτο παγίδες και ερωτηματικά, έναν κόσμο χωρίς απαντήσεις.
Μάριο Βάργκας Λιόσα «Άγριοι καιροί», μετάφραση: Κωνσταντίνος Παλαιολόγος, εκδόσεις: Καστανιώτη, 2026
1953. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντουάιτ Αϊζενχάουερ μεταθέτει από την Ελλάδα στη Γουατεμάλα τον πρέσβη Τζον Έμιλ Πιουριφόι, ο οποίος, γράφει ο Λιόσα, «είχε συμβάλει αποφασιστικά στο να συντρίψουν οι βασιλόφρονες στρατιωτικοί την αντικαθεστωτική δράση των κομμουνιστών ανταρτών, γεγονός που του είχε αποφέρει την προσωνυμία του Χασάπη της Ελλάδας». Ο Πιουριφόι, προτού καλά καλά καταθέσει τα διαπιστευτήριά του, κινητοποιεί τον μηχανισμό που μόλις επτά μήνες αργότερα, τον Ιούνιο του 1954, θα ξεκινούσε το πραξικόπημα που τελικά θα ανέτρεπε τον εκλεγμένο πρόεδρο της Γουατεμάλας Χακόμπο Άρμπενς.
Το «έγκλημα» του Άρμπενς, που είχε αναλάβει την προεδρία της χώρας τον Μάρτιο του 1951, ήταν κάποια μέτρα εκσυγχρονισμού της Γουατεμάλας, κυρίως όμως ο νόμος για την Αγροτική Μεταρρύθμιση, που μεταβίβαζε ακαλλιέργητες εκτάσεις σε ακτήμονες αγρότες (αποζημιώνοντας μάλιστα τους γαιοκτήμονες ιδιοκτήτες). Το βασικό «πρόβλημα», όμως, ήταν ότι για πρώτη φορά θα πλήρωνε φόρο η εταιρεία United Fruit, η οποία «σε ολόκληρη την ιστορία της στη Γουατεμάλα, πάνω από μισό αιώνα, δεν είχε πληρώσει ούτε ένα σεντς σε φόρους». Η τύχη του Άρμπενς είχε κριθεί.
Σε αυτή την ταραγμένη εποχή για τη Γουατεμάλα μάς μεταφέρουν οι Άγριοι καιροί του Μάριο Βάργκας Λιόσα. Ο συγγραφέας, με μια αφήγηση που πηγαινοέρχεται στον χρόνο, σκιαγραφεί την εποχή που προηγήθηκε των χρόνων του Άρμπενς, την προεδρία Άρμπενς και τον σχεδιασμό του πραξικοπήματος, αλλά και πολλά από τα γεγονότα που ακολούθησαν τα επόμενα χρόνια. Μέσα από ένα ψηφιδωτό από μυθοπλαστικούς χαρακτήρες και πραγματικά ιστορικά πρόσωπα, αποτυπώνει την εισβολή και την παντοδυναμία της United Fruit στην Κεντρική Αμερική, τον απροσχημάτιστο ρόλο που έπαιζαν ο μανιακός αντικομμουνιστής Πιουριφόι («φανατικός και ρατσιστής, κι επίσης σκοταδιστής μακαρθιστής, με πολύ περιορισμένη ικανότητα πνευματικής αφομοίωσης, σύμφωνα με τη σύζυγο του Άρμπενς») και η CIA αλλά και οι γύρω δικτάτορες (Σομόσα, Τρουχίγιο κ.λπ.), την τρομακτική τυφλή βία που ακολούθησε μετά το πραξικόπημα, μια «βία τόσο αποτρόπαια ώστε ξεπέρασε κάθε προηγούμενο», «ένα κυνήγι μαγισσών πρωτοφανές ακόμα και για τη βίαιη ιστορία της Γουατεμάλας», τον άθλιο ρόλο των ΜΜΕ και των δημοσιογράφων των ΗΠΑ που εν πλήρει συνειδήσει καλλιέργησαν τον ανυπόστατο μύθο του «κομμουνιστικού κινδύνου», όσον αφορά τη Γουατεμάλα, που υποτίθεται πως αποτελούσε κίνδυνο για τις ΗΠΑ, τον εξίσου άθλιο ρόλο της Καθολικής Εκκλησίας και του τοπικού αρχιεπίσκοπου, αλλά και τις τραγικές συνθήκες φτώχιας στις οποίες ζούσαν οι κάτοικοι της χώρας, στην πλειονότητά τους ιθαγενείς Μάγια.
Όλα αυτά απέναντι σε μια επίσημη ιστορική αφήγηση που συχνά είναι «η μυθοπλαστική διαστρέβλωση της πραγματικότητας».
Στις δύο τελευταίες (από τις 400) σελίδες του βιβλίου, ο συγγραφέας, ενώ σωστά λέει πως η επέμβαση των ΗΠΑ στη Γουατεμάλα «καθυστέρησε τον εκδημοκρατισμό της ηπείρου για δεκαετίες», ο τρόπος που επιχειρεί να συνδέσει το πραξικόπημα με το ζήτημα της Κούβας και των αντάρτικων κινημάτων στη Λατινική Αμερική είναι μάλλον επιφανειακός.
