Η Δημοκρατία αναστοχάζεται- δεν κάνει δεξιώσεις

φωτογραφία: Γιώργος Κονταρίνης / eurokinissi

Πενήντα δύο χρόνια μετά την πτώση της δικτατορίας, η πολιτειακή ηγεσία γιορτάζει σήμερα την επέτειο της Αποκατάστασης της Δημοκρατίας με τη καθιερωμένη δεξίωση στο Προεδρικό Μέγαρο. Η 24η Ιουλίου αποτελεί αναμφίβολα μια από τις σημαντικότερες στιγμές της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας, καθώς σηματοδοτεί το τέλος της επταετούς χούντας και την έναρξη της Μεταπολίτευσης.

Ωστόσο, η φετινή εκδήλωση συνοδεύεται από έντονες πολιτικές αντιδράσεις και σημαντικές όσο και πολλές απουσίες, τις περισσότερρες ίσως από την έναρξη του άτυπου θεσμού της δεξιώσης κάθε τέτοια ημέρα.

Η Κοινοβουλευτική Ομάδα του ΣΥΡΙΖΑ ανακοίνωσε ότι δεν θα παραστεί στη δεξίωση, υποστηρίζοντας πως ο εορτασμός έχει απομακρυνθεί από τον ουσιαστικό του σκοπό. Στη δεξίωση δεν θα παρεβρεθούν επίσης η Ζωή Κωνσταντοπούλου, ο Κυριάκος Βελόπουλος, ο Δημήτρης Νατσιός, ενώ, σύμφωνα με δημοσιεύματα, απών θα είναι και ο Αλέξης Τσίπρας, πιθανότατα κι ο Αντώνης Σαμαράς.

Η επέτειος της Αποκατάστασης της Δημοκρατίας είναι αυτονόητα ημέρα μνήμης για όσους αντιστάθηκαν στη δικτατορία, φυλακίστηκαν, εξορίστηκαν, βασανίστηκαν ή έχασαν τη ζωή τους υπερασπιζόμενοι την ελευθερία. Από αυτή την οπτική, μια δεξίωση υψηλών προσκεκλημένων δεν αρκεί για να αποδώσει το πραγματικό νόημα εκείνων των αγώνων. Ούτε φυσικά δηλώνεται η επιστροφή στην «προ κρίσης κανονικότητα» επειδή ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας Κωνσταντίνος Τασούλας επανέφερε τις προσκλήσεις για συζύγους και συντρόφους, όπως αντιγράφεται από τα non paper στα φιλοκυβερνητικά μέσα.

Η προστασία των πολιτικών και κοινωνικών δικαιωμάτων, η ελευθερία του Τύπου, η λογοδοσία της εξουσίας, η αντιμετώπιση της αστυνομικής αυθαιρεσίας και η καταπολέμηση των κοινωνικών ανισοτήτων αποτελούν αναγκαίες προϋποθέσεις της Δημοκρατίας που, ακριβώς σε αυτά τα χαρακτηριστικά της, βάλλεται παγκοσμίως.

Ο μεγάλος πολιτικός επιστήμονας Charles Tilly, που κατανοούσε πως η δημοκρατία τελεί πάντα υπό διακύβευση, τόνιζε στο εμβληματικό του βιβλίο πως μπορούμε να εξετάσουμε την ποιότητά της από το κατά πόσο οι πολίτες συμμετέχουν ισότιμα στη λήψη αποφάσεων, κατά πόσο η εξουσία λογοδοτεί απέναντί τους και κατά πόσο προστατεύονται από την αυθαιρεσία της. Με αυτά ως δεδομένα, η σημερινή επέτειος της 24ης Ιουλίου συνιστά μια τελετή αυτοεπιβεβαίωσης της εξουσίας του πολιτικού συστήματος, κι όχι μια ημέρα ειλικρινούς απολογισμού για την κατάστασή της.

Η δημοκρατία γεννιέται όταν αυτοί που δεν λογίζονται ως πολιτικό υποκείμενο εμφανίζονται και απαιτούν ισότητα, τόνιζε ο Ζάκ Ρανσιέρ: οι σύγχρονες δυτικές ελίτ επαινούν τη δημοκρατία ως θεσμό, αλλά φοβούνται τη δημοκρατία ως πραγματική λαϊκή δύναμη. Για τον Γάλλο φιλόσοφο η δημοκρατία δεν είναι πρωτίστως οι εκλογές ή οι συνταγματικές διαδικασίες· είναι η διαρκής διακήρυξη ότι κανείς δεν κατέχει ένα φυσικό δικαίωμα να κυβερνά.

Η καλύτερη τιμή στη Δημοκρατία δεν είναι οι δεξιώσεις, αλλά η καθημερινή υπεράσπιση των δικαιωμάτων, της ιστορικής μνήμης και των κοινωνικών κατακτήσεων που κερδήθηκαν με αγώνες και, κυρίως στην εποχή μας, η συλλογική σκέψη και δράση για την διεύρυνσή της, τώρα που απειλείται από τις εγκαθιδρυμένες ή αναδυόμενες οικονομικές, πολιτικές και στρατιωτικές ελίτ.

Διαβάστε περαιτέρω:

Μια συνέντευξη για τη Δημοκρατία του Ζακ Ρανσιέρ

Διαβάστε:

Για “το επόμενο στάδιο εκδημοκρατισμού” από τον Δημήτρη Παπανικολόπουλο