Το ρέμα της Πικροδάφνης είναι το τελευταίο φυσικό ρέμα της νότιας Αθήνας, μοναδικό καταφύγιο άγριας ζωής, που διαμορφώνει ένα σημαντικό οικοσύστημα με εξαιρετικά αισθητικά τοπία. Σύμφωνα με τα ΣΔΚΠ Αττικής, δεν πλημμυρίζει, ούτε έχουν καταγραφεί αξιόλογα πλημμυρικά επεισόδια κατά το παρελθόν. Παρ’ όλα αυτά, απειλείται με εγκιβωτισμό και οχετοποίηση (συρματοκιβώτια και τσιμέντωμα πρανών).
Κατά την παρούσα φάση η μεγαλύτερη απειλή που αντιμετωπίζει είναι η εφαρμογή της μελέτης «Διευθέτηση από Λ. Βουλιαγμένης ώς εκβολές» της Περιφέρειας Αττικής, που σχεδιάζει να καταστρέψει το σύνολο της παρόχθιας βλάστησής του, επενδύοντας τα πρανή του με συρματοκιβώτια και τσιμεντοκουρτίνες, μετατρέποντας δηλαδή το φυσικό ποτάμι σε τροποποιημένο οχετό ομβρίων.
Απειλή επίσης είναι η εφαρμογή του Π.Δ. οριοθέτησης 409/Δ/2022 που δεν σέβεται την πραγματική κοίτη του ρέματος, καταργεί τα πλημμυρικά πεδία και δίνει περιθώρια διατήρησης των καταπατήσεων. Ήδη η πρόσφατη προκήρυξη της ένταξης σε Πρόγραμμα Αναγκαστικής Απαλλοτρίωσης των Αυθαιρέτων στο ρέμα Πικροδάφνης εντάσσει μόνο τα αυθαίρετα εντός οριογραμμής, δηλαδή ένα ελάχιστο ποσοστό από αυτά που πρέπει να απομακρυνθούν ώστε να ελευθερωθεί η κοίτη.
Οι καταπτώσεις των επιχωματώσεων αυτών (μπαζοπρανή) σε τρία σημεία του ρέματος, στη μεγάλη νεροποντή της 24.12.2025, προκάλεσαν εσκεμμένα την κήρυξη σε έκτακτη ανάγκη του Δήμου Αγίιου Δημητρίου, με αποτέλεσμα να επακολουθήσουν άχρηστα έργα/τερατουργήματα, χωρίς μελέτες, γνωμοδοτήσεις, εγκρίσεις και περιβαλλοντικές αδειοδοτήσεις, δηλαδή τη νόμιμη διαδικασία. Με το πρόσχημα ότι προστατεύουν «ανθρώπινες ζωές», στην ουσία δηλαδή δύο αμετάκλητα αυθαίρετες προχειροκατασκευές χτισμένες κυριολεκτικά μέσα στην κοίτη της Πικροδάφνης, που οι κήποι τους κατέπεσαν, κατασκεύασαν ογκώδεις τοίχους συρματοκιβωτίων. Όχι μόνο κατέστρεψαν μεγάλα τμήματα του φυσικού ρέματος, αλλά στένεψαν επικίνδυνα και την κοίτη του, αυξάνοντας έτσι τον πλημμυρικό κίνδυνο.
Κάτω από το καθεστώς της «έκτακτης ανάγκης» και με fast track διαδικασίες, χωρίς μελέτες και κυρίως χωρίς λογική, δρομολογούν έργα-μπαλώματα, βαφτίζοντάς τα «αντιπλημμυρικά». Δώρα για εργολάβους. Κομμάτι κομμάτι στοχεύουν να καταστρέψουν τη φυσικότητα του ρέματος και να το μετατρέψουν σε ιδιαίτερα τροποποιημένο οχετό, αυξάνοντας αντί να απομακρύνουν τον πλημμυρικό κίνδυνο.
Μόνιμη πίεση και συνεχής απειλή είναι η ρύπανση από ακάθαρτα και λύματα. Κύριος ρυπαίνων η ΕΥΔΑΠ με τέσσερα αντλιοστάσια:
- Αγ. Βασιλείου
- Τρεμπεσίνας,
- Βεργίνας στον Άγιο Δημήτριο και
- Έλλης και Αναπήρων Πολέμου στον Αλιμο.
Υπερχειλίζουν στο ρέμα σε πολύ τακτικά διαστήματα, δημιουργώντας ευτροφισμό και ανοξικές συνθήκες, σκοτώνοντας χέλια και άλλους ευαίσθητους οργανισμούς και υποβαθμίζοντας γενικά το οικοσύστημα. Δημιουργούν τεράστια προβλήματα στους παραρεμάτιους κατοίκους και μολύνουν την ακτή λουομένων στο ΕΔΕΜ που αριθμεί χιλιάδες κολυμβητές κάθε καλοκαίρι.
Στη ρύπανση των νερών πρέπει να προστεθούν και οι παράνομες συνδέσεις βόθρων, σε υπογειοποιημένους κλάδους, παραποτάμους της Πικροδάφνης, καθώς και οι απευθείας εκτονώσεις των βόθρων από τα αυθαίρετα σπιτάκια της κοίτης.
Παρά τις επανειλημμένες καταγγελίες και διαμαρτυρίες κατοίκων και συλλογικοτήτων, ΕΥΔΑΠ, Περιφέρεια, ΥΠΕΝ/ΣΥΓΑΠΕΖ, Δήμοι και γενικά η διοίκηση δεν έδειξαν το παραμικρό ενδιαφέρον για να αντιμετωπιστεί το πρόβλημα.
Το ρέμα της Πικροδάφνης είναι δώρο της φύσης στην τσιμεντούπολη, ο τελευταίος φυσικός ποταμός που απέμεινε από τα 100 και πλέον ρέματα που έχουν μπαζωθεί ή υπογειοποιηθεί. Το εξαιρετικό του οικοσύστημα –πάνω από 200 είδη χλωρίδας, περισσότερα από 120 είδη ορνιθοπανίδας από τα οποία περίπου 50 προστατευόμενα, 10 τουλάχιστον προστατευόμενα είδη ερπετοπανίδας, εντομοπανίδας, χειροπτέρων και ψαριών– αποτελεί «σχολείο της φύσης». Είναι ένα μωσαϊκό αισθητικών τοπίων με σπάνιους συνδυασμούς αζωνικής βλάστησης και νεογενών βράχων-πρανών, που το οριοθετούν και το προστατεύουν. Ένα ρέμα που δεν πλημμυρίζει, αλλά, αντίθετα, σώζει από την πλημμύρα τις περιοχές που διασχίζει!
Με ελάχιστο κόστος –που μεταφράζεται σε μεγάλη ζημία για τους εργολάβους– απομακρύνονται καταπατήσεις, επιχωματώσεις, αυθαίρετα και ρύπανση. Η επαναφυσικοποίηση και οικολογική αναβάθμιση θα το αξιοποιήσουν πλέον ως «σχολείο της φύσης» και πόλο αναψυχής και εκτόνωσης και όχι ως αντικείμενο real estate και οχετό!
