Οι γεωπολιτικές εντάσεις οξύνονται και οι πολεμικές συρράξεις μαίνονται στα σύνορα της Ευρώπης. Προφανώς η κατάσταση είναι ανησυχητική και το αίσθημα ανασφάλειας υπαρκτό (και υποκείμενο σε χειραγώγηση). Η αντιπολεμική ρητορική και δράση είναι απαραίτητη. Το ίδιο και το αίσθημα ασφάλειας που πάντα έρχεται πρώτο σε σχέση με οτιδήποτε άλλο.
Πολλοί αναλυτές/τριες έχουν επισημάνει την ασυμβατότητα μεταξύ μειώσεων φόρων, κοινωνικού κράτος/δημόσιων επενδύσεων/ανάπτυξης, και αύξησης των στρατιωτικών εξοπλισμών. Όμως δεν μπορούν να ικανοποιηθούν ταυτόχρονα και τα τρία αιτήματα. Για την ανάγκη μιας ρητορικής υπέρ της φορολογίας και κατά της φοροδιαφυγής έχω γράψει επανειλημμένως, οπότε στο παρόν σημείωμα θα ασχοληθώ με το ακανθώδες ζήτημα των εξοπλισμών, ώστε να εξετάσουμε την πιθανότητα να λυθεί ο γόρδιος δεσμός που μόλις περιέγραψα.
Ας δούμε μερικές ακόμα επείγουσες ανάγκες. Πρώτον, το ΝΑΤΟ θέλει να αυξηθούν κατά πολύ οι δαπάνες των κρατών-μελών του, ενώ οι ΗΠΑ στις περιπτώσεις της Δανίας και της Ουκρανίας φαίνεται να δρουν ανταγωνιστικά προς την Ευρώπη (δεν δικαιολογώ ούτε την κατοχή της Γροιλανδίας από τη Δανία, ούτε τις ευθύνες της ΕΕ στη Ρωσο-ουκρανική σύγκρουση). Η αποδέσμευση της Ευρώπης από τις ΗΠΑ και το ΝΑΤΟ φαίνεται να έχει οφέλη από πλευράς εξωτερικής πολιτικής (ειδικά αν λάβουμε υπόψη μας και την εκτόξευση του κόστους εισαγωγής αμερικανικού LNG στη θέση του φτηνού ρωσικού φυσικού αερίου). Δεύτερον, το «Rearm Europe» μπορεί να μας οδηγήσει από την αγκαλιά του αμερικανικού ιμπεριαλισμού στην αναγέννηση του Ράιχ. Η ασφάλεια της Ευρώπης δεν πρέπει να συνδυαστεί με τον επανεξοπλισμό της Γερμανίας και τη μετατροπή του γαλλογερμανικού άξονα εκ νέου σε άξονα σύγκρουσης. Τρίτον, ο επανεξοπλισμός της Ευρώπης θα σήμαινε τον χωρίς κανέναν σχεδιασμό εθνικό εξοπλισμό όλων των κρατών-μελών της ΕΕ και την ενδεχόμενη αναβίωση εθνικιστικών εντάσεων, ειδικά σε συνθήκες ακροδεξιάς επέλασης. (Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι η σημαντικότερη συνέπεια της δημιουργίας της ΕΕ ήταν η κατάπαυση του πυρός μεταξύ των μελών της ύστερα από αιώνες ακατάπαυστων συρράξεων με δραματικές συνέπειες για τους ευρωπαϊκούς και μη ευρωπαϊκούς λαούς).
Επομένως, τη στιγμή που οι γεωπολιτικές εντάσεις καθιστούν αναγκαία την αντιπολεμική δράση και την ανταπόκριση στο αίτημα για ασφάλεια, την ίδια στιγμή πρέπει να απεγκλωβιστούμε από τις ΗΠΑ και το ΝΑΤΟ, να αποτρέψουμε την επάνοδο του ένοπλου γερμανικού εθνικισμού και την ενίσχυση των άλλων ευρωπαϊκών εθνικισμών, και να προσανατολίσουμε τις επενδύσεις στην πράσινη μετάβαση, την κοινωνική ευημερία και την έρευνα. Γίνονται όλα αυτά μαζί;
Είναι δύσκολο, αλλά δεν πρέπει να παραμένουμε αδρανείς παρακολουθώντας την καταστροφή (της φτωχοποίησης λόγω εξοπλισμών, της απομείωσης της κοινωνικής προστασίας, της ανόδου της ανασφάλειας λόγω της αύξησης των γεωπολιτικών εντάσεων, κλπ.). Στον αγώνα μας για μια δικαιότερη κοινωνία, δεν πρέπει να ξεχνάμε αυτό που κατέστησε σαφές πριν από 500 χρόνια ο μεγάλος Φλωρεντινός στοχαστής: προέχει η ασφάλεια της επικράτειας μέσα στην οποία είναι δυνατή και επιθυμητή η ταξική πάλη. Και όπως διαπιστώσαμε κι εμείς στους αιώνες που μεσολάβησαν, οι πολιτικές δυνάμεις μπορούν να επικαλούνται εξωτερικούς κινδύνους που σχετίζονται με τη συλλογική ασφάλεια και να επιτυγχάνουν άνετα την αλλαγή ατζέντας και τη μείωση των εσωτερικών κοινωνικών εντάσεων.
Στο πλαίσιο αυτό, δεν φτάνει η απλή διαπίστωση για την υδραυλική σχέση μεταξύ στρατιωτικών εξοπλισμών και επενδύσεων στην κοινωνική ευημερία. Η Δεξιά αντιμετωπίζει το πρόβλημα λέγοντας ότι προέχει η άμυνα και η Αριστερά λέει ότι δεν χρειάζονται υπέρμετροι εξοπλισμοί αλλά καλύτερη διπλωματία. Φυσικά, η αντιπολεμική δράση μπορεί να θέτει πολιτικά όρια, αλλά όχι μέχρι το σημείο να καθιστά αχρείαστο τον στρατό και τη διπλωματία, καθότι συνήθως δεν εισακούεται από τους ισχυρούς εντός και εκτός των συνόρων, ούτε καταφέρνει συνήθως να εξαφανίσει τα εθνικιστικά πάθη μεγάλων μερίδων πληθυσμού εντός και εκτός των συνόρων.
Θεωρώ ότι οφείλουμε επιτέλους να αναρωτηθούμε: Τι σόι Ένωση είναι αυτή χωρίς κοινό στρατό και κοινή εξωτερική πολιτική; Για ποιον ακριβώς λόγο υπάρχουν όλα αυτά τα στρατόπεδα στα σύνορα εντός της ΕΕ; Τι ακριβώς φυλάνε όλοι αυτοί οι φαντάροι; Για ποιον λόγο εξοπλίζονται τα κράτη-μέλη της και συνεχώς ανανεώνουν τον οπλισμό τους; Για ποιον επιτέλους λόγο δαπανούν όλα αυτά τα χρήματα; Εάν η ΕΕ αποκτούσε κοινό στρατό, όχι μόνο δεν θα χρειαζόταν να αυξήσει τις στρατιωτικές της δαπάνες, όχι μόνο δεν θα χρειαζόταν να επανεξοπλιστεί η Γερμανία, όχι μόνο η ΕΕ θα μπορούσε να απεγκλωβιστεί από τις ΗΠΑ και το ΝΑΤΟ, όχι μόνο θα δινόταν ένα ισχυρό σήμα στους ευρωπαϊκούς λαούς να μην νιώθουν ανασφαλείς, όχι μόνο η Ακροδεξιά δεν θα μπορούσε να εκμεταλλευτεί τις εθνικές ανασφάλειες, αλλά θα μπορούσαν να μειωθούν οι στρατιωτικοί εξοπλισμοί ραγδαία, καθότι δεν θα χρειαζόταν όλο αυτό το χρήμα που δαπανούν αθροιστικά τα κράτη-μέλη που θα έφτανε για να φτιάξεις τον πιο ισχυρό στρατό στον κόσμο.
Ερώτηση: Μήπως τότε γινόταν ιμπεριαλιστική η Ευρώπη; Κανείς δεν μπορεί να το ξέρει αυτό. Αλλά υπάρχει η δυνατότητά να λύσουμε ένα γόρδιο δεσμό αλληλένδετων προβλημάτων χωρίς να δημιουργήσουμε απαραίτητα ένα νέο πρόβλημα – άλλωστε αυτό είναι αποτέλεσμα πολιτικής διαπάλης γι’ αυτό είναι άδηλο. Προς το παρόν, και έχουμε πολλούς ιμπεριαλισμούς εν δράσει και τα ευρωπαϊκά κράτη-μέλη του ΝΑΤΟ συμμετέχουν στον ιμπεριαλισμό (βλ. μετακομμουνιστική Γιουγκοσλαβία, Μέση Ανατολή). Επομένως, δεν μιλάμε για ένα πρόβλημα που θα δημιουργηθεί, γιατί ήδη υπάρχει. Κι έπειτα με αυτόν τον κοινό στρατό, που πρέπει να στοχεύσουμε να κάνει την αμυντική δουλειά που κάνουν οι περισσότεροι εθνικοί στρατοί –αλλά πολύ πιο φτηνά–, η Ευρώπη θα μπορούσε να παίξει τον ειρηνευτικό ρόλο που κατά καιρούς επιζητά και δεν μπορεί γιατί κανείς δεν την λαμβάνει υπόψιν.
Αντιπολεμική/ειρηνευτική στάση, κοινή ευρωπαϊκή άμυνα και όχι «Rearm Europe» μέσω εθνικών υπερεξοπλισμών άνευ αντικειμένου, ραγδαία μείωση εξοπλισμών.
Foto
Alessandro Armignacco / Unsplash
