φωτογραφία: ο Hajo Meyer σε ξενώνα του Εβραϊκού Συμβουλίου του Άμστερνταμ, μεταξύ του 1941 και του 1943
Μέρος πρώτο: Hajo Meyer
Εισαγωγή
Κατά τη διάρκεια του γενοκτονικού πολέμου που εξαπέλυσε το Ισραήλ στη Γάζα μετά την 7η Οκτώβρη του 2023, είδαμε χιλιάδες προοδευτικούς Εβραίους της διασποράς (αλλά και ορισμένους μέσα στην καρδιά του κτήνους, σε συνθήκες κοινωνικής ασφυξίας) να υψώνουν φωνές αντίστασης εναντίον της σφαγής. Οι φωνές τους δεν ήταν απλά “συμβολικές”. Η κυβέρνηση των ΗΠΑ διεξήγαγε ένα σύγχρονο αντισημιτικό πογκρόμ, προχωρώντας σε μαζικές συλλήψεις Αμερικανοεβραίων ακτιβιστών που διαμαρτύρονταν για την οικονομική και στρατιωτική ενίσχυση που παρείχε η κυβέρνησή τους στο Ισραήλ για την πραγματοποίηση της σφαγής. Ως διεθνιστικό κίνημα αλληλεγγύης στον παλαιστινιακό λαό, αυτές τις γενναίες φωνές οφείλουμε να τις ακούμε. Ακόμα κι όταν έχουμε ορισμένες διαφωνίες μαζί τους. Είναι φωνές που σπάνε το μονοπώλιο της πληροφορίας στη Δύση, δημιουργούν ρωγμές στο “σιδερένιο τείχος” της σιωνιστικής προπαγάνδας, συμβάλουν στη διεθνοποίηση του παλαιστινιακού ζητήματος και βοηθάνε με τον τρόπο τους στη διάδοση και εξάπλωση της πραγματικής εικόνας για τα όσα συμβαίνουν στην Παλαιστίνη. Οι φωνές αυτές δεν δημιουργούν καμιά αποεστίαση από την Παλαιστίνη. Το αντίθετο συμβαίνει. Κάνουν τον αγώνα του παλαιστινιακού λαού για λευτεριά ακόμα πιο ορατό. Τέλος, οι φωνές μας υπενθυμίζουν πως δεν πρέπει να ταυτίζουμε το Ισραήλ με το σύνολο του Εβραϊσμού, μόνο οι σιωνιστές και οι ναζιστές κερδίζουν από μια τέτοια επικίνδυνη αντισημιτική διολίσθηση.
Στη σειρά άρθρων που ακολουθεί θα ακούσουμε τις φωνές κάποιων άβολων Εβραίων. Ανθρώπων που πέρασαν μέσα από το μάτι του κυκλώνα, επέζησαν από το ναζιστικό Ολοκαύτωμα και βροντοφώναξαν πως το “Ποτά ξανά” αφορά τους πάντες και όχι μόνο κάποιον “περιούσιο λαό”.
Hajo Meyer, μια διαφορετική Εβραϊκή φωνή
Ο Hajo Meyer γεννήθηκε στις 12 Αυγούστου 1924 στο Bielefeld της Γερμανίας. Στις αρχές του 1939 εγκατέλειψε τη ναζιστική Γερμανία και εγκαταστάθηκε στην Ολλανδία. Στις 10 Μαΐου 1940 οι Γερμανοί εισέβαλαν στην Ολλανδία, η οποία συνθηκολόγησε μετά από 5 ημέρες. Ο Meyer όπως και κάθε Εβραίος στην κατεχόμενη Ολλανδία, ζούσε υπό το καθεστώς του φόβου και των ρατσιστικών διακρίσεων. Από τον Σεπτέμβριο του 1943 πέρασε στην παρανομία χρησιμοποιώντας πλαστά έγγραφα. Ζούσε ως “onderduiker” μέχρι τον Μάρτιο του 1944. Τότε ήταν που εντοπίστηκε από τις κατοχικές αρχές ενώ μάζευε ξύλα κοντά στο κρησφύγετό του. Αρχικά μεταφέρθηκε στο στρατόπεδο διέλευσης Westerbork και απο εκεί στο στρατόπεδο εξόντωσης του Άουσβιτς, όπου εργάστηκε στη συντήρηση σιδηροδρομικών βαγονιών. Οι γονείς του επίσης φυλακίστηκαν. Ο πατέρας του πέθανε από φυματίωση στο Τερεζιένσταντ στις 15 Μαΐου 1944 και η μητέρα του επέλεξε να βάλει τέρμα στη ζωή της στο Άουσβιτς στις 10 Δεκεμβρίου 1944, καταπίνοντας μια κάψουλα κυανίου. Ο ίδιος κατάφερε να επιζήσει και να δει το φως της ελευθερίας όταν ο Κόκκινος Στρατός “απελευθέρωσε” το κολαστήριο του Άουσβιτς στις 27 Ιανουαρίου 1945.
Μετά τον πόλεμο ο Meyer σπούδασε θεωρητική φυσική στο πανεπιστήμιο του Άμστερνταμ. Το 1956 αναγορεύτηκε σε διδάκτορα φυσικών επιστημών και διεξήγαγε πειραματική έρευνα στην κρυογονική και τις εκκενώσεις αερίων. Συνταξιοδοτήθηκε το 1984 και εργάστηκε ως κατασκευαστής βιολιών.
Ο Hajo Meyer δεν ήταν αρχικά αντισιωνιστής. Είχε σκεφτεί να εγκατασταθεί στο Ισραήλ και παρείχε για ένα διάστημα οικονομική βοήθεια στο σιωνιστικό κίνημα. Όπως έλεγε ο ίδιος: «Λίγο μετά την απελευθέρωση, σκέφτηκα κι εγώ: Ισραήλ… αυτό θα είναι κάτι σπουδαίο, πρέπει να πάω εκεί. Οι γονείς μου ήταν φανατικοί αντισιωνιστές και είχαν δολοφονηθεί. Αλλά ακόμη κι εκείνοι, πιθανότατα, θα είχαν επιλέξει το μικρότερο κακό αν το Ισραήλ ήταν η μοναδική ασφαλής χώρα στον κόσμο. Όμως δεν ήταν». Η συνεχιζόμενη επιθετική στάση του Ισραήλ τον ανάγκασε να δει τα πράγματα με διαφορετική ματιά, αμφισβητώντας τη σιωνιστική πολιτική. Κομβικά γεγονότα για την πλήρη υιοθέτηση της αντισιωνιστικής του στάσης στάθηκε η εισβολή στον Λίβανο και η σφαγή στους προσφυγικούς καταυλισμούς Σάμπρα και Σατίλα.
Το 2000 ο Meyer συμμετείχε στην ίδρυση της οργάνωσης “Μια διαφορετική Εβραϊκή φωνή” και οχτώ χρόνια αργότερα συνέβαλε στην ίδρυση του “Διεθνούς Εβραϊκού Αντισιωνιστικου Δικτύου”. Το 2003 έγραψε το βιβλίο “Το Τέλος του Ιουδαϊσμού”, στο οποίο κατηγορούσε το Ισραηλινό κράτος για εκμετάλλευση του Ολοκαυτώματος με σκοπό τη διαιώνιση της καταπίεσης των Παλαιστινίων. Το περιεχόμενο του βιβλίου εξέφραζε το χάσμα ανάμεσα σε έναν οικουμενικό και ανθρωπιστικό Ιουδαϊσμό από τη μια και στον εθνοκεντρικό και ξενοφοβικό πολιτικό σιωνισμό από την άλλη. Οι σιωνιστές από την πλευρά τους κατηγόρησαν τον Meyer για αντισημιτισμό και για ταύτιση του Ισραήλ με τη ναζιστική Γερμανία. Ο ίδιος τόνιζε πως ο παραλληλισμός δεν αφορούσε το Ολοκαύτωμα, αλλά το “προπαρασκευαστικό” στάδιο της δεκαετίας του 1930, στο οποίο προετοιμάστηκε η σφαγή μέσα από τις διακρίσεις και την απανθρωποποίηση των Εβραίων: «Δεν μπορώ να το τονίσω αρκετά: η μαζική εξόντωση των Εβραίων είχε προηγούμενα. Υπήρξε η γερμανική προπαγάνδα -ο αποκλεισμός, ο εκδιωγμός, η απαγόρευση πρόσβασης των Εβραίων στην εκπαίδευση. Με λίγα λόγια, η δαιμονοποίηση και η αποανθρωποποίηση. Βλέπω όλα αυτά να αντικατοπτρίζονται στα παλαιστινιακά εδάφη. Στο Ισραήλ υπάρχει έντονο μίσος απέναντι σε όλους τους Άραβες. Καθαρή δαιμονοποίηση. Οι Παλαιστίνιοι αντιμετωπίζονται σαν κατσαρίδες. Και αυτό είναι κάτι για το οποίο γνωρίζω πολύ καλά (…) Βεβαίως, με κατηγορούν ενίοτε ότι πιστεύω πως το Ισραήλ επιδιώκει να εξολοθρεύσει τους Παλαιστίνιους. Αυτό δεν ισχύει. Ωστόσο, το Ισραήλ σαφώς επιδιώκει να τους εκδιώξει».
Τον Αύγουστο του 2005 ο Meyer επισκέφθηκε τη Γάζα και τη Δυτική Όχθη, ως μέλος μιας ευρωπαϊκής αντιπροσωπείας με επικεφαλής τον Χριστιανοδημοκράτη Dries van Agt, ο οποίος διετέλεσε πρωθυπουργός της Ολλανδίας από το 1977 ως το 1982. Συγκλονισμένος από την εικόνα που αντίκρισε, ο Meyer δήλωσε σε συνέντευξή του: «Η Λωρίδα της Γάζας είναι ένα μεγάλο στρατόπεδο συγκέντρωσης». Παρ’ ότι ο van Agt άνηκε στο χώρο της Δεξιάς ενώ ο Meyer ήταν κοντά στην Πράσινη Αριστερά, δεν δίστασε να τον υπερασπιστεί δημόσια ενάντια στις επιθέσεις που δέχονταν από τους σιωνιστές: «Αν ο Hajo Meyer -ο 84χρονος επιζών του Άουσβιτς- αποκαλείται αντισημίτης, ε, τότε μπορούν να κάνουν το ίδιο και σε μένα. Ας το κάνουν. Τρέφω τεράστιο θαυμασμό για όλους εκείνους τους Εβραίους στην Ολλανδία που έχουν το θάρρος να υψώσουν τη φωνή τους -και μάλιστα έντονα- ενάντια στην επαίσχυντη συμπεριφορά του κράτους του Ισραήλ. Είναι υπέροχοι άνθρωποι. Αν ποτέ έχανα το θάρρος μου, θα το ξαναέβρισκα χάρη σε αυτούς».
Από τις 24 Ιανουαρίου έως τις 19 Φεβρουαρίου 2011 ο Meyer συμμετείχε στις ακτιβιστική εκστρατεία “Never Again for Anyone” στις ΗΠΑ. Είχε προηγηθεί ένα χρόνο πριν μια παρόμοια περιοδεία στην Ευρώπη. Στην εκστρατεία πέρα από τον Meyer συμμετείχε η επιζήσασα του Ολοκαυτώματος Hedy Epstein και οι Αμερικανοεβραίοι ακτιβιστές Mich Levy και Sara Kershnar. Η εκστρατεία και η συμμετοχή δυο επιζώντων του Ολοκαυτώματος σ’ αυτήν προκάλεσαν την οργή της σιωνιστικής Anti-Defamation League: «Παρόλο που η περιοδεία προωθείται ως κάλεσμα για τον τερματισμό της κακοποίησης όλων των μειονοτικών ομάδων, οι ομιλητές σε κάθε εκδήλωση μέχρι στιγμής έχουν επικεντρωθεί αποκλειστικά στη δαιμονοποίηση της σιωνιστικής ιδεολογίας και στη σύγκριση της ισραηλινής κυβέρνησης με τη φασιστική δικτατορία που κυβέρνησε τη ναζιστική Γερμανία. Στις εκδηλώσεις που έχουν πραγματοποιηθεί, οι ομιλητές έχουν συγκρίνει την ισραηλινή πολιτική με “ναζιστικές τακτικές” και έχουν κατηγορήσει τους Σιωνιστές και το κράτος του Ισραήλ ότι εκμεταλλεύονται το Ολοκαύτωμα προκειμένου να προχωρήσουν στην “απανθρωποποίηση” και την κακοποίηση ενός άλλου λαού, των Παλαιστινίων».
Πρέπει να γίνει κατανοητό πως το Ολοκαύτωμα για την εθνικιστική σιωνιστική ιδεολογία αντιμετωπίζεται με υπερ-ιστορικούς και μεταφυσικούς όρους. Ίπταται πάνω από την Ιστορία, δεν δικαιούμαστε να το ακουμπάμε, ούτε να το αναλύουμε με υλιστικούς όρους. Είναι μοναδικό, άρα δεν μπορούμε να το εντάξουμε σε ένα ιστορικό πλαίσιο. Μόνο με θρησκευτικούς όρους μπορούμε να το εξηγήσουμε. Είναι προφανές πως η παραφιλολογία περί “μοναδικότητας” του Ολοκαυτώματος δεν έχει κανένα νόημα (ή έχει νόημα μόνο για θεολόγους). Κάθε γεγονός τέτοιας ιστορικής εμβέλειας, όπως η μαζική δολοφονία 6 εκατομμυρίων Εβραίων από τη ναζιστική βιομηχανία θανάτου, προφανώς έχει ειδικά χαρακτηριστικά που το καθιστούν με έναν τρόπο “μοναδικό”. Όπως “μοναδικές”, με τα δικά τους ειδικά χαρακτηριστικά, ήταν και οι υπόλοιπες γενοκτονίες για τις οποίες ευθύνεται η λευκή και Χριστιανική Ευρώπη. Το Ολοκαύτωμα δεν είναι εξω-ιστορικό φαινόμενο. Είναι ενταγμένο κι αυτό στην αιματοβαμένη ιστορία της Ευρωπαϊκής αποικιοκρατίας. Κι ο ναζισμός δεν είναι απλά μια ανορθογραφία στην Ευρωπαϊκή ιστορία, δεν είναι μια απλή έκφραση της μοχθηρίας κάποιων παλαβών που αιματοκύλησαν τον κόσμο. Είναι βγαλμένος μέσα από τα σπλάχνα αυτής της ιστορίας, αδιάσπαστο τμήμα μιας εκστρατείας σφαγών, λεηλασιών, απανθρωποποίησης. Αυτό ακριβώς εντόπισε ο Hajo Meyer, μιλώντας για σύμπλεγμα ενοχής της χριστιανικής Δύσης και τοποθετώντας το Ολοκαύτωμα εντός αυτής της ιστορίας:
«Το Άουσβιτς υπήρχε μέσα στην ιστορία, όχι έξω από αυτήν. Το κύριο μάθημα που έμαθα εκεί είναι απλό: Εμείς οι Εβραίοι δεν πρέπει ποτέ, μα ποτέ να γίνουμε σαν τους βασανιστές μας- ούτε καν για να σώσουμε τη ζωή μας. Ακόμα και στο Άουσβιτς, ένιωθα ότι μια τέτοια ηθική πτώση θα καθιστούσε την επιβίωσή μου άνευ νοήματος (…)
Με πονά βαθιά όταν παρατηρώ τους παραλληλισμούς ανάμεσα στις εμπειρίες που έζησα στη Γερμανία πριν από το 1939 και σε εκείνες που υφίστανται σήμερα οι Παλαιστίνιοι. Δεν μπορώ να μην ακούω απόηχους του ναζιστικού μύθου περί “αίματος και γης” στη ρητορική του εποικιστικού φονταμενταλισμού, ο οποίος υποστηρίζει ότι υπάρχει ένα ιερό δικαίωμα σε όλα τα εδάφη της βιβλικής Ιουδαίας και της Σαμάρειας.
Οι διάφορες μορφές συλλογικής τιμωρίας που επιβάλλονται στον παλαιστινιακό λαό- ο εξαναγκαστικός εγκλεισμός σε γκέτο πίσω από ένα “τείχος ασφαλείας”· η κατεδάφιση σπιτιών και η καταστροφή καλλιεργειών· οι βομβαρδισμοί σχολείων, τζαμιών και κυβερνητικών κτιρίων· ένας οικονομικός αποκλεισμός που στερεί από τους ανθρώπους νερό, τροφή, φάρμακα, εκπαίδευση και τις βασικές προϋποθέσεις για μια ζωή με αξιοπρέπεια -με κάνουν να θυμάμαι τις στερήσεις και τις ταπεινώσεις που έζησα στα νεανικά μου χρόνια. Αυτή η διαδικασία καταπίεσης που διαρκεί εδώ και έναν αιώνα σημαίνει αδιανόητη οδύνη για τους Παλαιστινίους».
Την ημέρα του θανάτου του Hajo Meyer, στις 23 Αυγούστου 2014, δημοσιεύθηκε στους New York Times ανοιχτή επιστολή από 40 επιζώντες του Ολοκαυτώματος και 287 απόγονους επιζώντων και θυμάτων της ναζιστικής γενοκτονίας. Στην κορυφή των υπογραφών ήταν αυτή του Meyer. Ήταν η τελευταία του πολιτική πράξη. Ακολουθεί το κείμενο:
«Ως Εβραίοι επιζώντες και απόγονοι επιζώντων και θυμάτων της ναζιστικής γενοκτονίας, καταδικάζουμε απερίφραστα τη σφαγή Παλαιστινίων στη Γάζα, καθώς και τη συνεχιζόμενη κατοχή και τον αποικισμό της ιστορικής Παλαιστίνης. Καταδικάζουμε επίσης τις Ηνωμένες Πολιτείες για τη χρηματοδότηση που παρέχουν στο Ισραήλ προκειμένου να εξαπολύσει την επίθεση, καθώς και τα δυτικά κράτη γενικότερα, επειδή χρησιμοποιούν τη διπλωματική τους ισχύ για να προστατεύσουν το Ισραήλ από την καταδίκη. Η γενοκτονία ξεκινά με τη σιωπή του κόσμου.
Μας ανησυχεί βαθύτατα η ακραία, ρατσιστική αποανθρωποποίηση των Παλαιστινίων στην ισραηλινή κοινωνία, η οποία έχει φτάσει σε οριακό σημείο. Στο Ισραήλ, πολιτικοί και σχολιαστής στις εφημερίδες The Times of Israel και The Jerusalem Post έχουν ζητήσει ανοιχτά τη γενοκτονία των Παλαιστινίων, ενώ δεξιοί Ισραηλινοί υιοθετούν νεοναζιστικά σύμβολα.
Επιπλέον, αισθανόμαστε αποτροπιασμό και αγανάκτηση για τον τρόπο με τον οποίο ο Elie Wiesel εκμεταλλεύεται την ιστορία μας σε αυτές τις σελίδες, προωθώντας κατάφωρα ψεύδη που αποσκοπούν στο να δικαιολογήσουν το αδικαιολόγητο: την ολοκληρωτική προσπάθεια του Ισραήλ να καταστρέψει τη Γάζα και τη δολοφονία σχεδόν 2.000 Παλαιστινίων, ανάμεσα στους οποίους συγκαταλέγονται εκατοντάδες παιδιά. Τίποτα δεν μπορεί να δικαιολογήσει τον βομβαρδισμό καταφυγίων του ΟΗΕ, κατοικιών, νοσοκομείων και πανεπιστημίων. Τίποτα δεν μπορεί να δικαιολογήσει τη στέρηση ηλεκτρικού ρεύματος και νερού από τους ανθρώπους.
Οφείλουμε να υψώσουμε τη συλλογική μας φωνή και να αξιοποιήσουμε τη συλλογική μας δύναμη για να τερματίσουμε κάθε μορφή ρατσισμού, συμπεριλαμβανομένης της συνεχιζόμενης γενοκτονίας του παλαιστινιακού λαού. Απαιτούμε τον άμεσο τερματισμό της πολιορκίας και του αποκλεισμού της Γάζας. Απαιτούμε το πλήρες οικονομικό, πολιτιστικό και ακαδημαϊκό μποϊκοτάζ του Ισραήλ. Το σύνθημα “Ποτέ ξανά” πρέπει να σημαίνει ΠΟΤΕ ΞΑΝΑ ΓΙΑ ΚΑΝΕΝΑΝ!».
Ο Hajo Meyer πέθανε ήσυχα στον ύπνο του σε ηλικία 90 ετών στις 23 Αυγούστου 2014, στο Heiloo της Ολλανδίας. Λίγα χρόνια μετά το θάνατό του, στις 7 Δεκεμβρίου 2016, ο σιωνιστής συγγραφέας Manfred Gerstenfeld, στενός συνεργάτης του Yigal Yadin (ο οποίος υπήρξε επικεφαλής για πολλά χρόνια του Ισραηλινού στρατού και αντιπροέδρος της κυβέρνησης Begin από το 1977 έως το 1981), έγραφε γεμάτος δυσφορία στην Israel National News: «Στην Ολλανδία, ο κορυφαίος Εβραίος υποκινητής του αντισημιτισμού, Hajo Meyer, πέθανε το 2014. Πήγε μάλιστα στη Γερμανία για να μιλήσει σε ένα σχολείο στο Gütersloh -το οποίο είχε λάβει χρηματοδότηση από ένα ίδρυμα μνήμης του Ολοκαυτώματος- για να πει στους μαθητές ότι το Ισραήλ είναι ναζιστικό κράτος».
